Wat is botulisme?
Botulisme is één van de drie meeste voorkomende
ziekteproblemen van wilde vogels. Elk jaar zijn vele vogels
verlamd of gaan dood door vergiftiging die veroorzaakt wordt
door de bacterie Clostridium botulinum. Deze bacterie produceert
onder ‘gunstige’omstandigheden toxine (gif), dat
bij besmette dieren in eerste instantie verlammingsverschijnselen
veroorzaakt. Twee van de zeven gifstoftypes die bekent zijn,
veroorzaken gewoonlijk sterfte bij wilde vogels; één
van deze, type C, veroorzaakt meestal vele doden onder de
eenden, terwijl type E vnl. meeuwen en duikeenden treft.
Hoe ernstig is het?
Het dodental varieert van jaar tot jaar en van soort tot
soort. Het ene jaar zijn het een paar honderd vogels, terwijl
het jaar erop tienduizenden vogels sterven op dezelfde plaats.
Meer dan een miljoen sterfgevallen van vogels zijn gemeld
tijdens uitbarstingen in één enkel jaar. Dodentallen
van 50.000 of meer veroorzaakt door een botulisme-uitbarsting
is heel gewoon.
Welke soorten worden besmet?
Een grote variatie aan vogels en sommige zoogdiersoorten
zijn gevoelig voor het type C botulismegif.
Onder de wilde vogels zijn watervogels (eenden, ganzen, zwanen)
en waadvogels het meest het slachtoffer.
Zijn mensen en huisdieren gevoelig voor botulisme?
Over het algemeen is botulisme niet gevaarlijk voor mensen,
honden en katten.
Gevaarlijk voor mensen zijn de volgende – gelukkig zeldzame
– botulisme: A, B, E en F. Voor de eveneens weinig voorkomende
type D zijn vooral runderen vatbaar.
Als een met botulisme besmet kadaver lang blijft liggen, kunnen
hierin ook voor de mens gevaarlijke typen botulisme B en E
ontstaan, zich vermeerderen en toxine vormen.
Wat veroorzaakt botulisme-epidemieën?
De bacterie die botulisme veroorzaakt kan zich alleen onder
bepaalde omstandigheden vermenigvuldigen. Dat vermenigvuldigen
gebeurt dan erg snel.
Gunstige omstandigheden voor botulisme zijn:
- een eiwitrijk milieu (dode vogels of vissen, vooral als
deze in het water liggen);
- water dat tussen de 15ºC en 35ºC ligt (ondiepe,
stilstaande wateren en plasjes).
Botulisme verspreidt zich snel via besmette dode dieren.
De infectie met botulisme gebeurt door het opnemen van weefseldeeltjes
van dode dieren of van vliegenlarven (maden), die afkomstig
zijn uit dode, besmette dieren. De bacterie wordt ook wel
rechtstreeks uit de bodem opgenomen.
Hoe kan met botulisme herkennen?
Botulisme tast het zenuwstelsel aan en veroorzaakt spierverlamming.
Eén van de eerste signalen die opvalt is dat de vogels
niet kunnen vliegen.
Daarna raken de spieren in de poten verlamd, en bewegen de
vogels (eenden) zich voort over water- en moddervlaktes d.m.v.
hun vleugels. Deze reeks van signalen is in tegenstelling
tot dat van vogels met loodvergiftiging, die problemen hebben
met vliegen maar wel kunnen blijven lopen en rennen.
Verlamming van het derde ooglid en de nekspieren volgen. Deze
2 signalen zijn het makkelijkst te herkennen in verband met
botulisme. Tenslotte zullen de vogels verdrinken, wanneer
ze dit stadium hebben bereikt. Diegene die niet verdrinken
of gevonden worden, zullen op de kant alsnog sterven aan ademhalingsstoornissen
wanneer de verlamming zich verder door het lichaam verspreid.
Kunnen zieke vogels behandeld worden?
JA, de zieke vogels kunnen veelal gered worden, als ze direct
naar de opvang worden gebracht. Bovendien vormen ze na genezing
geen gevaar meer voor hun omgeving.
Kunnen botulisme-epidemieën voorkomen worden?
Elke dode watervogel of vis vormt een mogelijke bron van
besmetting die maandenlang kan aanhouden en moet daarom zo
snel mogelijk worden opgeruimd.
Wat kan ik doen, wanneer ik een botulisme-slachtoffer vind?
Breng de vogel ZO SNEL MOGELIJK naar de Vogel- en Egelopvang
te Delft, des te meer kans dat hij het overleeft.
Pak de zieke vogel voorzichtig op en leg hem in een doos.
Leg onderin een handdoek. Was uw handen goed nadat u de vogel
heeft aangeraakt of gebruik evt. handschoenen of een plastic
zak om de handen bij het oppakken.
Geef de vogel GEEN voedsel of water. Waarschuw de gemeentelijke
instantie over de plaats waar het botulisme voorkomt, zij
kunnen dat maatregelen nemen.
Onthoud het volgende:
- De vogel heeft de meeste overlevingskansen als hij direct
naar het dichtstbijzijnde vogelopvangadres wordt gebracht.
Daar krijgt hij de deskundige hulp die hij nodig heeft.
- Probeer niet zelf voor de vogel te zorgen.
- Bijna alle vogels zijn beschermd door de Natuurbeschermingswet,
dus het is absoluut VERBODEN om wilde vogels in je bezit
te hebben, zonder een vergunning.
Breng de vogel dus z.s.m. naar de opvang, dat is voor
de vogels het beste.
Voor Delft en omgeving kunt u contact opnemen met:
Vogel- en Egelopvang Delft e.o.
Alle tijden: 015 – 2157838
b.g.g. 015 – 2142852
Opvangadres:
Linnaeuspad 5, te Delft (nabij Delftse Hout)
ma t/m zo. 08.00 – 22.00 uur
Postadres:
Oostsingel 6
2612 HB Delft
Deze pagina is met toestemming overgenomen van: http://www.vogelopvangdelft.nl/botulisme.html
(terug naar boven) |
